کبد چرب و عوارض ان

دکتر محمد سلیمانی
تخصص:متخصص داخلی و فوق تخصص گوارش و کبد

کبد یکی از ارگانهای مهم در بدن است که بسیاری از فعالیتهای روزانه بدن ما در گرو عملکرد درست ان می باشد .

کبد در متابولیسم قندها  چربی ها  و پروتئینها نقش دارد ودر دفع اکثر سمومی که وارد بدن می شوند و یا در بدن ما درست می شوند نیزموثر است.لذا اگر به هر طریق فعالیت ان دچار مشکل شود بدن ما با مشکلات فراوانی روبه رو خواهد شد.

بیماریهای زیادی کبد ما را در معرض خطر قرار می دهند از جمله باکتریها  انگلها ویروسها  بیماریهای متابولیسمی مانند رسوب اهن یا مس در کبد  وبیماریهای خود ایمنی. یکی از شایعترین بیماریهای کبد در سالهای اخیر که ناشی از تغییر روش زندگی ما انسانهاست و به دست خودمان ایجاد شده کبد چرب است . فراوانی و شیوع ان به سرعت رو به افزایش است وبا توجه به اینکه بیماری بدون علامتی است وگاه تا سالها مهمان ناخوانده کبد ماست معمولا" ان را جدی نمی گیریم

بیماری کبد چرب بانام علمی nonalchoholic fatty liver disease(NAFLD) به دو فرم ساده و پیشرفته تقسیم می شود که نوع پیشرفته ان  nonalchoholic steatohepatitis(NASH) نامیده می شود.

با شروع زندگی ماشینی و کم تحرکی بیشتر انسانها و تمایل به استفاده از غذاهای اماده و مصرف انواع نوشابه ها شاهد افزایش بیماریهایی مانند چاقی و دیابت نوع دوم هستیم که انها نیزاز جمله مهمترین فاکتورهای خطرناک برای ایجاد بیماری کبد چرب می باشند.امارها نشان می دهند که شیوع بیماری کبد چرب ساده وپیشرفته در دنیا به طور متوسط به ترتیب 20% و5% می باشد وبیشتر در سنین 40 تا 50 سالگی دیده می شود.

اغلب این بیماران یک یا چند بیماری زیر را نیز دارند: بیماری فشار خون بالا  چاقی   چربی خون بالا  و دیابت.اما به این معنا نیست که کبد چرب فقط مخصوص افراد چاق می باشد وگاها در افراد لاغر هم دیده می شود که اتفاقا  نیاز به توجه بیشتری دارند.به نظر می رسد که خود بیماری کبد چرب به تنهایی یک عامل خطر برای بیماریهای قلبی نیز می باشدوشانس بیماریهای قلبی عروقی را زیادتر می کند.

اکثر این بیماران بدون علامت هستند ولی در نوع پیشرفته ان گاه علائمی مانند خستگی بی حالی ودرد های مبهمی در قسمت بالا و راست شکم ظاهر می شود.در بسیاری از موارد بیماران به صورت اتفاقی ودر حین انجام ازمایشات کبدی یا سونوگرافی متوجه ان می شوند و متاسفانه به علت بی علامت بودن بیماری خیلی از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می کنند که سالها ازوجود ان در کبد خود مطلع بوده اند واقدامی برای درمان ان انجام نداده اند.در ازمایشات خون این افراد معمولادر مراحل اولیه انزیمهای کبدی نرمال یا کمی بالا رفته است .

نکته حائز اهمیت ان است که حتی در مراحل پیشرفته نیز ممکن است که انزیمهای کبدی چندان بالا نباشند واین حالت به اشتباه  باعث تعلل ما در درمان به موقع و صحیح بیماری کبد چرب شود.برای تشخیص بیماری کبد چرب معمولا سونوگرافی کبد وازمایش خون کافی است اما د رمواردی نیاز به بررسیهای بیشتری از جمله سی تی اسکن یا MRI وحتی نمونه برداری از کبد نیز می باشد.

درمان بیماری کاملا نیاز به اراده و تلاش بیمار دارد و شامل کاهش وزن 5 تا 10 درصدی در طول چند ماه/ورزش روزانه به مدت 20 الی 30 دقیقه یا حداکثر یک روز در میان/و رژیم غذایی شامل کاهش مصرف چربی  وقند بخصوص تریگلیسریدها و کربوهیدراتهایی مانند نوشابه  غذاهای اماده  وغذاهای پرچرب می باشد.

لازم به ذکر است که  درمان دارویی فقط در موارد خاص و در نوع پیشرفته قابل تجویز می باشد ومصرف دارو در نوع ساده ان اصلا مفید نمی باشد.

از پیامدهای دراز مدت کبد چرب در صورتی که درمان نشود بیماری سیروز کبدی است که باعث نارسایی کبد و عوارض وخیم ناشی از ان  از جمله سرطان کبد می شود .این در حالی است که به راحتی با تشخیص و درمان به موقع کبد چرب که شامل چند مورد ساده مانند تغییر سبک زندگی بی تحرک کنونی به فعالیت بدنی روزانه همراه با ورزش های هوازی و حتی غیرهوازی وهمچنین تغییر در اداب غذا خوردن از انواع فست فود و نوشابه گرفته تا عدم استفاده از چربی فراوان در غذا وهمچنین استفاده از میوه و سبزی های تازه و جلو گیری از چاقی ودر نهایت کنترل بیماریهای زمینه ای همراه مانند دیابت و فشار خون می توان از وقوع پیامدهای بیماری جلوگیری نمود.