زردی نوزادی را بهتر بشناسیم

دکتر بی تا احمدپور
تخصص:متخصص اطفال

یکی از مواردی که اکثر والدین با آن برخورد دارند زردی نوزادی است که حدود 60% از نوزادان نارس و 80% از نوزادان ترم(بیش از 37 هفته بارداری) را شامل می شود.

موارد قابل توجه ای از  زردی به دلایل فیزیولوژیک(طبیعی)می باشد که اصطلاحاً زردی فیزیولوژک گفته می شود.

علت زردی در واقع ماده ای است به نام بیلی روبین که از تخریب گلبول های قرمز حاصل می شود و  چون در نوزادان هم عمر گلبول های قرمز نسبت به بالغین کوتاه تر است و هم تکامل کبدی جهت دفع کامل بیلی روبین  کامل نشده پس میزان بیلی روبین در بدن بیش از توانایی کبد برای دفع آن است که این بیلی روبین اضافی میتواند در بخش های مختلف بدن از جمله پوست و سفیدی چشم و حتی مغز رسوب کند.

هرچند که بیشترین موارد این زردی فیزیولوژیک می باشد ولی گاهاً مواردی از زردی هم داریم که عوامل خطرناکی زمینه ساز آن بوده و حتماً باید برسی و درمان شوند.

زردی فیزیولوژیک معمولاً از روز دوم تولد شروع می شود و پیک آن تا روز شش و هفت تولد است و به تدریج کاهش می یابد.

مواردی از زردی که می تواند نشانه ی بالقوه از یک بیماری خطرناک باشد:

1-   بروز زردی در 24 ساعت اول عمر نوزاد

2-   تداوم زردی بیش از دو هفته

3-   بروز زردی در نوزاد با سابقه مثبت خانوادگی از لحاظ بیماری های متابولیک یا سابقه مرگ در نوزادان قبلی

4-   بروز زردی در نوزادان نارس و کم وزن

5-   زردی در نوزادانی که ناسازگاری گروه خونی و Rh با مادران خود دارند

6-   زردی در نوزادان بدحال و تب دار 

 

                                                                                                 

 

آیا لازم است همه ی موارد زردی توسط پزشک ویزیت شود؟

هرچند که اکثر موارد زردی فیزیولوژیک بوده و بدون نیاز به درمان بهبود می یابند اما چون مهم است که موارد خطرناک از فیزیولوژیک تشخیص داده شود ترجیحا اطلاع به پزشک و تعیین عدد زردی توصیه می شود.

آیا نحوه ی برخورد با زردی در همه نوزادان یکسان است؟

خیر بلکه با توجه به نارس یا ترم بودن نوزاد ، وزن موقع تولد ، نژاد، جنس ،ابتلا به فاویسم )نقص آنزیم G6PD) ویا بروز زردی در روز اول تولد  اقدامات متفاوتی نیاز است.

چگونه زردی را تشخیص دهیم؟

ترجیحا والدین در چند روز اول تولد از پوشاندن لباس هایی با رنگ زرد به بچه خوداری کنند تا تغییر رنگ پوست نوزاد را بهتر متوجه شوند همچنین برای تشخیص تغییر رنگ نوزاد را در نور روز مشاهده کنند معمولاً سفیدی چشم و پوست صورت به خصوص اطراف بینی اولین جاهایی است که برای والدین قابل تشخیص است.

در صورت مشاهده زردی چه باید کرد؟

با مشاهده ظاهری نوزاد حتی توسط پزشک متخصص کودکان  فقط می توان اعدادی تقریبی جهت میزان زردی معین کرد پس برای تشخیص دقیق تر  زردی نوزاد ،استفاده ازآزمایش خون ( نمونه گیری از پاشنه نوزاد) می تواند کمک کننده باشد. حال ، با توجه به عدد زردی و فاکتور های خطر ذکر شده می توان تصمیم مناسب گرفت.

_درمان:

معمولاً درنوزادی که وزن مناسب داشته و ترم است و فاکتور خطر خاصی ندارد و عدد زردی هم خیلی بالا نیست می توان با شیردهی مرتب (هر2 تا 3 ساعت)میزان زردی را کنترل کرد در غیر این صورت حتما باید بررسی شده و درمان مناسب شروع گردد.

بهترین روش درمان:

بهترین روش درمان استفاده ازدستگاه فوتوتراپی است که با توجه به عدد زردی در منزل یا بیمارستان صورت می گیرد .                                                                            

 

آیا مهتابی های معمولی یا نور آفتاب در درمان زردی مناسب است؟

خیر.  دستگاه فوتوتراپی دارای لامپ های مخصوص با طول موج مشخص

(400-520mm) و لامپ آبی و سفید و سبزآبی فلورسنت و هالوژن LED بوده و در فاصله تنظیم شده به نوزاد تابیده می شود و استفاده از مهتابی های معمولی یا نور آفتاب

می تواند موجب عوارض زیادی از جمله سوختگی نوزاد و عدم تاثیر بر کاهش بیلی روبین شوند .

آیا اگر زردی در نوزاد درمان نشود خطرناک است؟

بلی اگر عدد بیلی روبین از حدخاصی تجاوز کند می تواند باعث عوارض مغزی(تشنج،فلج مغزی، عقب ماندگی ذهنی) و ناشنوایی گردد.

آیا استفاده از ترنجبین ، پودر گلوکز و شیر خشت می تواند باعث درمان زردی شود؟

هنوز اثر ثابت شده ای از این مواد در کاهش زردی دیده نشده و گاهاً مصرف این مواد موجب افزایش دفع آب از طریق مدفوع در نوزاد شده و عوارضی را برای نوزاد ایجاد می کند.                                

در پایان باید متذکر شده هرچند که زردی نوزادی در بیش تر موارد فیزیولوژیک است و عوارض چندانی به جای نمی گذارد ولی در صورت مشاهده زردی در نوزاد  (بخصوص نوزادان پر خطر که قبلا ذکر شد ) با مراجعه به  پزشک می توان مانع بسیاری از عوارض  جدی اما قابل پیشگیری شد.