نظرات

مزالامین

نام ژنریک :Mesalamine
نام تجاری :Mesalazine

اموزش پایه/داروهای امینوسالیسیلات و سولفاسالازین

 

بررسی اجمالی

داروهای سولفا سالازین (آزولفدین) و ۵–آمینوسالسیلات (با نام های تجاری دنیکول، آساکول اچ دی، پنتاسا، سالوفالک، دیپنتیوم،کولازال، آپریسو و لیلالدا) برای درمان التهاب روده ی بزرگ استفاده میشوند . این داروها دارای اقدامات ضد التهابی هستند که برای القا و حفظ بهبودی در زخم های کولیت خفیف تا متوسط مؤثر هستند.

 اثر بخشی آنها در بیماری کرون بحث برانگیز تر است و آنها عموما فقط به عنوان جایگزینی برای درمان استاندارد در افراد مبتلا به التهاب کرون مورد استفاده قرار میگیرند.

 سولفاسالازین ممکن است در کنترل کولیت خفیف فعال کرون مؤثر باشد، اما نه برای حفظ بهبودی . سولفاسالازین برای درمان روماتیسم مفصلی ، اسپوندیلیت آنکیلوزان (روماتیسم ستون فقرات) ، آرتریت پسوریاتیک (التهاب مفصلی)، ایدیوپتیک جوانان (ورم مفصلی) نیز مورد استفاده قرار میگیرد.

در بسیاری از موارد سولفاسالارین یا ۵–آمینوسالسیلات باید در یک بازه ی زمانی طولانی مدت مصرف شوند.

این داروها میتوانند عوارضی جانبی از خفیف تا متوسط را در پی داشته باشند. با استفاده از دوزهای پایین تر از این داروها میتوان از بسیاری از عوارض جانبی خفیف جلوگیری کرد.

عوارض جانبی جدی غیرمعمول یا نادر هستند و معمولا در هنگام قطع دارو برطرف میشوند. در بسیاری از موارد فواید محتمل این داروها از خطرات احتمالی آن بیشتر است. با این وجود، آگاهی از عوارض جانبی آنها قبل از درمان مهم است.

  

سولفاسالازین

چگونگی عملکرد آن

سولفاسالازین به طور موضعی در روده ی بزرگ فعالیت میکند تا التهاب را کاهش دهد. همچنین در سرتاسر بدن با تشکیل یک ماده شیمیایی معروف به پروستاگلاندین فعالیت میکند.

پروستاگلاندین ها چندین عملکرد مهم در بدن دارند، یکی از آنها کنترل درد و  التهاب است.

سولفاسالازین به رنگ زرد/نارنجی است. بیمارانی که آن را مصرف میکنند ممکن است متوجه شوند که ادرار، اشک و عرقشان که به تدریج به نارنجی کمرنگ میشود که میتواند لباس و لنزهای تماسی را لکه دار کند . بیماران باید به میزان زیادی مایعات بنوشند و از مصرف این دارو با معده ی خالی یا با ضداسیدها (داروهای ضد اسید معده) خودداری کنند.

 سولفاسالازین میتواند در جذب فولات تاثیر بگذارد، بنابراین بیماران باید در حین مصرف ، داروهای فولیک اسید را (به میزان یک میلی گرم در روز) مصرف نمایند.

 

عوارض جانبی

عمده ی عوارض جانبی سولفاسالازین را میتوان بر اساس میزان وقوع اثر جانبی طبقه بندی کرد .

شایع ، غیرمتعارف ، نادر

اثرات جانبی شایع :

رایج ترین اثرحانبی سولفاسالازین ، سردرد، حالت تهوع، تب، بثورات و نازایی برگشت پذیر در مردان است.

 سردرد یکی از شایع ترین شکایات است که تا یک سوم افراد را دچار میکند. سردرد ها بیشتر در دوزهای بالاتر احتمال دارند. و در صورتی که دوز به تدریج افزایش پیدا کند غیر محتمل تر بروز میکنند.

 از دست دادن اشتها، حالت تهوع، حساسیت به نور خورشید و عصبی بودن در هنگام شروع درمان نیز متداول است .

 تعداد اسپرم در مردانی که سولفاسالازین مصرف میکنند ممکن است کاهش یابد، اگرچه پس ازقطع دارو برگشت پذیر است.

 

عوارض جانبی نامتعارف :

التهاب لوزالمعده (پانکراس) یکی از عوارض جانبی غیرشایع در سولفاسالازین است.

عوارض جانبی نادر :

عوارض جانبی نادر  و بالقوه سولفاسالازین (تاثیر در کمتر از یک درصد از افرادی که این دارو را مصرف میکنند) شامل التهاب کبد (هپاتیت)، التهاب ریه(پنومونیت)، یک واکنش جدی پوستی به نام سندرم استیونس–جانسون ، از بین رفتن گلبول های قرمز خون (همولیز) میباشد. التهاب کلیه نیز میتواند رخ بدهد.

 آزمایشات معمول خون برای نظارت بر عملکرد کلیه به طور معمول در ۶ هفته و ۶ماه پس از شروع مصرف سولفاسالازین انجام میشود. به ندرت در تعداد گلبول های سفید خون، کاهش دیده میشود. مغز استخوان تولید نوع خاصی از گلبول های سفید خون را به طور کامل متوقف میکند، وضعیتی که آگرانولوسیتوز نامیده میشود.

آگرانولوسیتوز معمولا در طی دو ماه از شروع سولفاسالازین بروز میکند و معمولا هم با تب و بثورات همراه است. در اکثر افراد آگرالونوسیتوز طی یک یا دوهفته پس از قطع دارو برطرف میشود.

آزمایش برای  نظارت بر میزان خون در تمامی بیمارانی که سولفاسالازین مصرف میکنند، توصیه میشود. این مورد باید هر یک یا دوهفته در مدت زمان ۶ هفته ی اول انجام شود، سپس به طور ماهیانه در مدت زمان ۳ ماه و در نهایت هر ۳ ماه یک بار .

 

سولفاسالازین و آلرژی سولفا

 

افرادی که به داروهای سولفا حساسیت دارند، ممکن است واکنشی مقابل سولفاسالازین داشته باشند و بنابر این نباید آن را مصرف کنند. درصورتی که سولفاسالازین علائم آلرژیک ضعیفی ایجاد کند اما خود به طور مؤثری این علائم را کنترل میکند. ممکن است حساسیت زدایی روشی برای کاهش یا ازبین بردن واکنش آلرژیک باشد. در ابتدا حساسیت زدایی از دوز بسیار کمی سولفاسالازین استفاده میکند و به تدریج دوز را با گذشت زمان افزایش میدهد. از آنجایی که درمان های دیگری نیز در دسترس هستند این راه حل معمولا برای افراد مبتلا به بیماری عفونی روده انجام نمیشود.

 

سولفاسالازین در دوران بارداری و شیردهی

زنانی که مایل به بارداری هستند میتوانند مصرف سولفاسالازین را در دوران بارداری و شیردهی ادامه بدهند. سولفاسالازین خطر ابتلا به هیچ یک از عوارض بارداری یا خطر نقص در هنگام تولد را افزایش نمیدهد. زنان بارداری مه سولفاسالازین مصرف میکنند باید میزان مکمل فولات مصرفی خود را به ۲ میلی گرم در روز افزایش دهند.

 

۵–آمینوسالیسیلات ها

نحوه ی عملکرد آنها

سولفاسالازین مولکولی است که دو جزء دارد ، 5-آمینوسالیسیلات و سولفاپیریدین.

سولفاپیریدین عامل بسیاری از عوارض جانبی سولفاسالازین است در حالی که 5-آمینوسالیسیلات مسئولیت بسیاری از تاثرات مثبت آن را در بیماران مبتلا به التهاب روده به عهده دارد.

 این اکتشاف دارویی ، منطقی برای تولید یک دارو فراهم کرده است که فقط مؤلفه ی 5- آمینوسالیسیلات را شامل میشود . متاسفانه اجزای سولفاپیریدین برای اثرات سودمند سولفاسالازین در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) ضروری است، بنابراین داروی 5– آمینوسالیسیلات  برای آن بیماران مناسب نیست.

چندین فورمولاسیون از داروهای 5– آمینوسالیسیلات  در دسترس است، به عنوان مثال :

 آساکول  ،دلزیکول، پنتاسا، پنتیوم، کولازال، آپریسو و لیالدا.

اینها با توجه به این که چند بار در روز آنها مصرف میشوند و نحوه ی حل شدن قرص ها در قسمت های مشخصی از روده، در فورمول خاصی از 5– آمینوسالیسیلات متفاوت هستند. به طور کلی داروهای 5– آمینوسالیسیلات نسبت به سولفاسالازین عوارض جانبی کمتری دارند. با این حال حدود کمتر از ۲۰ درصد از افرادی که عوارض جانبی در زمان مصرف سولفاسالازین دارند، عوارض مشابهی در حین  مصرف داروهای 5– آمینوسالیسیلات دارند.

عوارض جانبی

عوارض جانبی رایج :

شایع ترین عوارض جانبی داروهای 5 آمینوسالیسیلات (که در بیش از ۱۰ درصد افراد رخ میدهد) شامل سردرد و ضعف (احساس مبهم بیماری) گرفتگی و نفخ هستند. اسهال آبی نیز با یک نوع خاص از فرمول های 5– آمینوسالیسیلات نسبتا شایع است (دی پنتیوم) در حدود ۱۵ درصد مردم رخ میدهد.

عوارض جانبی غیرمتداول :

عوارض جانبی غیر متداول شامل ریزش مو، بثورات پوستی و بدتر شدن التهاب روده ی بزرگ (کولیت) است. این موارد در ۱ تا ۱۰ درصد از افراد رخ میدهد.

عوارض جانبی نادر :

عوارض جانبی نادر در کمتر از ۱ درصد افراد وجود دارد، اما به طور بالقوه جدی هستند.

 آنها شامل التهاب ریه (پنومونیت) ، التهاب بافت اطراف قلب (پریکاردیت) ، التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) و التهاب کلیه (اینتر اس تی شال نفریت) نیز میتواند اتفاق بیوفتد .

 آزمایشات معمول خون برای نظارت بر عملکرد کلیه معمولا در ۶ هفته و در ۶ ماه بعد از شروع داروی 5– آمینوسالیسیلات و پس از آن سالیانه انجام میشود.

 

۵–آمینوسالیسیلات ها در دوران بارداری و شیردهی

اطلاعات نشان میدهد که 5– آمینوسالیسیلات ها هنگام مصرف در دوران بارداری و شیردهی بی خطر هستند و آن زنان میبایست مصرف این داروها را در این مدت ادامه دهند. با این حال زنانی که داروهای 5– آمینوسالیسیلات را مصرف میکنند باید قبل از بارداری با پزشک خود صحبت کنند.

 (5-ASA)5 - آمینوسالیسیلات  *

 

 

منابع:
uptodate